Deyip Nasıl Yazılır? TDK’ye Göre Doğru Yazılışı Deyip Mi, Diyip Mi?
Konuşma dilinde sıkça kullanılan bazı kelimeler, yazıya döküldüğünde kararsızlığa yol açabilir. Özellikle telaffuzda küçük farklarla duyulan ama yazımda doğru biçimini ayırt etmekte zorlandığımız kelimeler, yazım yanlışlarının başlıca kaynakları arasında yer alır. Deyip nasıl yazılır, TDK’ye göre doğru yazılışı deyip mi, diyip mi denildiğinde çoğu zaman yanlış yazılır ancak yazım kurallarında sesin değil, kelimenin yapısının ve kökeninin esas alınması gerektiğini düşünürsek doğru şekilde yazabiliriz.
Türkçede ses olayları, kelimelerin yazımında belirleyici olmasa da söyleyiş biçimlerinde etkili olabilir. Özellikle fiil köklerinin ek almasıyla türeyen bazı yapılar, halk arasında farklı biçimlerde telaffuz edilir. Fakat yazı dilinde kural esastır; telaffuzdaki geçici değişiklikler yazım biçimini etkilemez. Deyip nasıl yazılır, TDK'ye göre doğru yazılışı deyip mi, diyip mi sorularına doğru cevap verebilmek için, fiilin köküne ve eklerin dönüşümüne bakmak gerekir.
Deyip Nasıl Yazılır?
"Deyip" kelimesi, "demek" fiilinin zarf-fiil (ulaç) hâlidir. Fiil kökü "de"dir ve üzerine "-ip" zarf-fiil eki getirilmiştir. Bu nedenle kelimenin doğru yazımı "deyip" şeklindedir. Türk Dil Kurumu (TDK) da bu yazımı benimsemiştir. Şu örnek cümlelerde kullanımına bakılabilir:
- Gülümseyerek "görüşürüz." deyip kapıyı kapattı.
- "Ben gelmem," deyip çıktı gitti.
TDK'ye Göre Doğru Yazılışı Deyip Mi, Diyip Mi?
Türk Dil Kurumu'na göre bu kelimenin doğru yazımı "deyip" şeklindedir. "Diyip" ise halk arasında zaman zaman duyulsa da yanlış bir yazımdır. Bu yanlışlık çoğunlukla "demek" fiilinin geniş zaman ya da şimdiki zaman kiplerindeki "diyor" formundan etkilenilerek yapılır. Ancak fiil kökü değişmediği sürece bu tür ses benzerlikleri doğru yazımı etkilemez.
